Previous
Next
Previous
Next

Opuszczony dwór w Smarżowej z lotu ptaka

Dwór w Smarżowej (2020)
fot. Włodzimierz Topolski

W Smarżowej, przy drodze do Grudnej Dolnej w otoczeniu niewielkiego parku zachował się drewniany szlachecki dwór pochodzący z końca XIX w. Jego właścicielami była rodzina Boguszów, właścicieli Siedlisk-Bogusz, którzy zostali wymordowani podczas rzezi galicyjskiej w 1846 roku. Przywódcą rabacji był pochodzący z Smarżowej Jakub Szela.

Drewniany dwór liczący około 170 metrów kwadratowych, podpiwniczony ma 7 pomieszczeń i jest pokryty dachówką. W dawnych piwnicach w których wcześniej składowany był węgiel po zastąpieniu ogrzewania przy użyciu pieców kaflowych ogrzewaniem gazowym znajdują się pomieszczenia gospodarcze. Przez wiele lat dwór był użytkowany, ale w chwili obecnej jest zamknięty i stoi pusty. Ci co zaglądali do jego wnętrza przez okna to co tam zobaczyli określili mianem totalnej demolki :
„Jakby ktoś dobry granat wrzucił” .

Wokół dawnego dworu znajduje się ok. 70 arów parku w którym rosną m.in. dęby, sosny i brzozy.

Drugi dwór, główny pochodzący z końca XVIII w. został rozebrany wkrótce po II wojnie światowej.
Po przeciwległej stronie drogi, w sąsiedztwie wiekowej lipy stoi murowana, neogotycka kaplica ufundowana na przełomie XIX/XX w. przez Branickich.

W jej wnętrzu znajduje się obraz Matki Bożej Częstochowskiej pochodzący z II połowy XIX w. oraz gipsowa figura NMP Niepokalanie Poczętej. Podobna figura, tylko osłonięta daszkiem stoi blisko granicy z Siedliskami Bogusz.
Na postumencie na którym stoi wyryto datę 1932.

Historia Smarżowej

Wieś Smarżowa, która swoją nazwę zawdzięcza najprawdopodobniej sołtysowi Mikołajowi Smarżowi powstała jako osada w pierwszej połowie XIV w. Później, w połowie XIV w. dzięki nadaniu Kazimierza Wielkiego wieś należała do trzech Rusinów, a w wieku XV jej właścicielami byli benedyktyni.

W 1536 r. Smarżowa należała do Mikołaja Lipskiego i jego brata., w 1581 r. jej właścicielami byli Marcin i Rafał Liczków, a w 1629 r. Jakub Dramiński. Na początku XVIII w. wieś należała do Kumanowskich i Kretkowskich. Po śmierci Antoniego Kumanowskiego, który zmarł bezpotomnie doszło do sporów o wioskę, którą ostatecznie nabył w 1768 r. Nikodem Jordan Stojowski. Kolejnymi właścicielami wsi byli Apolonia i Stanisław Boguszowie, później Nikodem Bogusz z żoną Józefą Stojowską.

W Smarżowej urodził się legendarny przywódca chłopskiego powstania z 1846 r. Jakub Szela, który był wiejskim kołodziejem posiadającym niewielkie gospodarstwo rolne. Szela posłuch we wsi zdobył swą nieugiętą postawą w czasie sporu z właścicielami Smarżowej Boguszami. 20 lutego 1846 r. podczas rabacji chłopskiej uczestniczył w wymordowaniu Boguszów w Kamienicy Dolnej, Siedliskach i Smarżowej.

Postać Jakuba Szeli obrosła w kolejnych latach po zakończeniu rabacji legendą i stała się inspiracją dla pisarzy i poetów tworzących na przełomie XIX/XX w. wśród których znalazł się m.in. Stanisław Wyspiański, który umieścił go w „Weselu” i Stefan Żeromski, poświęcający przywódcy rabacji dramat „Turoń”.

Aktualne zdjęcia dworu w Smarżowej (lipiec 2020) dzięki uprzejmości Pana Włodzimierza Topolskiego.

W artykule wykorzystano m.in. informacje zawarte w książce autorstwa ks. Bogdana Stanaszka „Brzostek i Okolice”.

Podziel się z innymi

Shares

Więcej informacji...

My i nasi partnerzy uzyskujemy dostęp i przechowujemy informacje na urządzeniu oraz przetwarzamy dane osobowe, takie jak unikalne identyfikatory i standardowe informacje wysyłane przez urządzenie czy dane przeglądania w celu wyboru oraz tworzenia profilu spersonalizowanych treści i reklam, pomiaru wydajności treści i reklam, a także rozwijania i ulepszania produktów. Za zgodą użytkownika my i nasi partnerzy możemy korzystać z precyzyjnych danych geolokalizacyjnych oraz identyfikację poprzez skanowanie urządzeń.

Kliknięcie w przycisk poniżej pozwala na wyrażenie zgody na przetwarzanie danych przez nas i naszych partnerów, zgodnie z opisem powyżej. Możesz również uzyskać dostęp do bardziej szczegółowych informacji i zmienić swoje preferencje zanim wyrazisz zgodę lub odmówisz jej wyrażenia. Niektóre rodzaje przetwarzania danych nie wymagają zgody użytkownika, ale masz prawo sprzeciwić się takiemu przetwarzaniu. Preferencje nie będą miały zastosowania do innych witryn posiadających zgodę globalną lub serwisową.