Powiat dębicki, położony na pograniczu Pogórza Karpackiego i Kotliny Sandomierskiej, obfituje w różnorodne siedliska – od lasów mieszanych i łęgowych, przez podmokłe łąki, aż po suche murawy i nieużytki. To sprawia, że teren ten jest domem dla kilku gatunków gadów, w tym węży i beznogich jaszczurek, które często budzą niepotrzebny lęk wśród mieszkańców.
Żmija zygzakowata – jedyny jadowity wąż w Polsce
Żmija zygzakowata (Vipera berus) jest jedynym jadowitym gatunkiem węża występującym w Polsce, a więc i na terenie powiatu dębickiego. Można ją rozpoznać po charakterystycznym ciemnym zygzaku biegnącym wzdłuż grzbietu.
Najchętniej zamieszkuje wilgotne lasy, polany, skraje torfowisk oraz miejsca o bujnej roślinności. Jest gatunkiem płochliwym i unika kontaktu z człowiekiem. Jej ukąszenie rzadko bywa groźne dla zdrowej osoby dorosłej, ale zawsze wymaga interwencji lekarskiej.
Zaskroniec zwyczajny – mistrz pływania
Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) to najczęściej spotykany wąż w regionie. Uwielbia okolice rzek, stawów i podmokłych łąk. Charakterystyczne żółte plamy za głową pozwalają łatwo go rozpoznać. Choć bywa mylony ze żmiją, jest całkowicie niegroźny i pożyteczny – żywi się głównie płazami, regulując ich populację.
Gniewosz plamisty – rzadki mieszkaniec suchych muraw
Gniewosz plamisty (Coronella austriaca) jest gatunkiem chronionym i stosunkowo rzadkim. W powiecie dębickim można go spotkać na suchych, nasłonecznionych zboczach, wrzosowiskach i polanach śródleśnych. Często bywa mylony ze żmiją zygzakowatą, choć nie posiada jadu i nie stanowi żadnego zagrożenia dla ludzi.
Padalec zwyczajny – jaszczurka udająca węża
Padalec zwyczajny (Anguis fragilis) to w rzeczywistości jaszczurka beznoga, a nie wąż. Występuje bardzo licznie w lasach i na łąkach powiatu dębickiego. Ma gładką, połyskującą skórę i barwę od brązowej po oliwkową. Jest zupełnie nieszkodliwy, żywi się głównie ślimakami i drobnymi bezkręgowcami.
Inne gatunki i ciekawostki
Na terenie powiatu można też spotkać zaskrońca rybołowa (Natrix tessellata), choć znacznie rzadziej niż jego „kuzyna” zaskrońca zwyczajnego. Ten gatunek preferuje czyste wody i żywi się głównie rybami.
Węże – pożyteczni sąsiedzi człowieka
Węże i ich krewni pełnią ważną rolę w ekosystemie. Regulują liczebność gryzoni i płazów, a same stanowią pokarm dla ptaków drapieżnych czy jeży. Choć budzą respekt, warto pamiętać, że są objęte ochroną gatunkową i nie należy ich zabijać ani płoszyć.
Co robić, gdy spotkamy węża?
- zachować spokój i nie podchodzić zbyt blisko,
- pozwolić zwierzęciu spokojnie się oddalić,
- nie próbować go łapać ani drażnić.
Spotkanie węża w powiecie dębickim to nie powód do paniki, lecz okazja do obcowania z dziką przyrodą, która wciąż ma tu swoje naturalne enklawy.
