Sefer Dembic – księga pamięci żydowskiej społeczności Dębicy

Spacerując po Dębicy najczęściej nie zdajemy sobie sprawy jak wiele jest tutaj miejsc związanych z żydowską społecznością miasta. W przedwojennej Dębicy Żydzi stanowili blisko 30 % mieszkańców miasta. Bardzo dynamicznie w grodzie nad Wisłoką rozwijało się żydowskie życie. Działało tutaj kilkanaście organizacji: syjonistycznych, sportowych, kulturalnych i pomocowych. O tym żydowskim życiu w Dębicy opowiada Sefer Dembic – księga pamięci żydowskiej społeczności Dębicy.

Sefer Dembic po raz pierwszy została wydana w Izraelu w 1960 roku w języku jidysz i hebrajskim. Minęło wiele lat zanim księga została przetłumaczona na j. angielski i kilkanaście kolejnych nim na j. polski rozpoczął ją tłumaczyć z j. angielskiego Ireneusz Socha – niezależny badacz historii dębickich Żydów. Pierwsze polskie wydanie Księgi Dębicy ukazało się w 2014 roku i cieszyło się dużym zainteresowaniem. Liczący 350 egzemplarzy nakład szybko został wyczerpany. Drugie, poprawione wydanie Sefer Dembic ukazało się pod koniec września br.

Dębiccy Żydzi. Zdjęcie powstało najprawdopodobniej podczas rozbudowy “dzielnicy żydowskiej”(getta), wznoszenia baraków na łąkach zarekwirowanych parafii. Zdjęcie ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Dębicy

Nowe wydanie inspirowane wizualnie oryginałem z 1960 roku oprócz nowej, ulepszonej i uzupełnionej treści zawiera opracowane na nowo przypisy, indeks nazwisk, słowniczek terminów judaistycznych oraz bardzo bogatą, znaczenie rozbudowaną w porównaniu z wydaniem z 2014 roku galerię zdjęć, z których bardzo wiele pochodzi od rodzin żydowskich mieszkających w Stanach Zjednoczonych oraz Izraelu i jest publikowana po raz pierwszy.

Księgi pamięci do której to kategorii należy Sefer Dembic są specyficznym gatunkiem literatury żydowskiej. Są to księgi powstające w przeważającej mierze po II wojnie światowej, których głównym celem powstania jest upamiętnienie społeczności żydowskich Europy Środkowo- Wschodniej, które zginęły podczas Holokaustu. Geneza powstawania takich ksiąg sięga jednak średniowiecza, wypraw krzyżowych i pogromów ludności żydowskiej.

Dawna synagoga w latach 70 XX w. Zdjęcie ze zbiorów „Mechanika”

„Pragnąc upamiętnić ofiary ówczesnych pogromów, niezwłocznie po ich zakończeniu zaczęto spisywać obszerne listy pomordowanych, w przypadku szczególnie dotkniętych gmin liczące nawet kilka tysięcy pozycji. Imiona ofiar odczytywano publicznie w synagogach w rocznicę masowych mordów, wspominając jednocześnie okoliczności ich śmierci” – pisze we wstępie do Sefer Dembic prof. Adam Kopciowski.

Według danych z 2008 roku dotychczas powstało 540 ksiąg pamięci poświęconych miejscowościom znajdującym się w granicach II Rzeczypospolitej. Księgi powstawały głównie z inicjatywy tzw. ziomkostw – środowisk dawnych mieszkańców danych miast i miasteczek, a ich celem było oddanie w księdze całości dziejów gminy żydowskiej w danej miejscowości, aktywność społeczno- polityczną, kulturalną, sportową, relacje świadków Holokaustu i spisy pomordowanych.

Willa Wiluszówka. Przed II wojna światową własność Tobiasza (Tovji) Zuckera, przewodniczącego Judenratu, wielokrotnie wspomnianego w Sefer Dembic

W podobny sposób zbudowana jest Księga Dębicy. Są w niej rozdziały poświęcone okresowi do I wojny światowej, wspomnieniom o tym jak wyglądało życie w Dębicy, portrety osób, historie z okresu międzywojennego oraz opis działających w Dębicy ruchów młodzieżowych, głównie syjonistycznych.

Osobne rozdziały poświęcone są edukacji i szkołom żydowskim w Dębicy i wspomnieniom na obczyźnie. Obszerny rozdział dotyczy Zagłady dębickich Żydów, dramatycznych wspomnień tych którzy przeżyli Holokaust i Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Ostatni rozdział zawiera spis męczenników z Dębicy.

W najbliższy czwartek 21 października o godz. 17.00 w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej przy ul. Akademickiej 10 odbędzie się premiera drugiego wydania Sefer Dembic i spotkanie promocyjne z Ireneuszem Sochą.

SEFER DEMBIC – Księga pamięci żydowskiej społeczności Dębicy
Sprzedaż i informacje: Hotel Willa Wiluszówka
ul. Rzeszowska 56 , 39-200 Dębica
tel. 603 749 432
https://www.facebook.com/Wiluszowka

Przeczytaj także:
O zwrot posiadłości swojego ojca Efraima Taffeta przez kilkadziesiąt lat bezskutecznie zabiegał jego ocalały z Holokaustu syn – Stara Dębica (staradebica.pl)

Podziel się z innymi
0Shares
0 0