Previous
Next
Previous
Next
Previous
Next

150 lat temu urodziła się Waleria Szalay-Groele

12 marca 1873 w Czernichowcach k. Zbaraża urodziła się Waleria Szalay, polska powieściopisarka, pedagog, żołnierz Armii Krajowej. Postać Walerii Szalay-Groele, podczas konferencji „Szlachetne i Niezłomne” przypomniał Tomasz Czapla – dyrektor Muzeum Regionalnego w Dębicy.

Była córką Jadwigi oraz Stanisława Szalaya, z pochodzenia Węgra, nauczyciela polskiej szkoły rolniczej w Czartowsku. Do szkoły powszechnej uczęszczała w Dublanach, następnie kontynuowała naukę we Lwowie i ukończyła studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu we Lwowie. Pracowała w szkole w Lutoryżu oraz Przecławiu. Tam zaangażowała się w działalność kulturalną i społeczną. Założyła orkiestrę dętą, bibliotekę i chór parafialny. Współpracowała z przecławskimi Reyami.

Przed wybuchem I wojny światowej, 13 lipca 1912 r. wyszła za mąż za Edwarda Groele, syna niemieckich kolonistów osiadłych. Na początku II wojny małżonkowie zamieszkali w Wielkopolsce , gdzie Waleria zajęła się nauką historii i języka polskiego w Państwowym Gimnazjum i Liceum św. Jana Kantego w Poznaniu. W listopadzie 1939 r. zostali wysiedleni przez Niemców i przenieśli się w okolice Pława, gdzie mąż Edward został inspektorem w szkolnictwie. Działał konspiracyjnie jako członek tajnej Komisji Oświaty i działacz AK, żona w tym czasie zajmowała się kolportażem antyniemieckiej gazetki ,,Odwet”. Była redaktorką „Kłosów Polskich”, współpracowała również z innymi czasopismami. Działała przeciwko okupantowi, brała udział w konspiracji i pracowała w organizacji tajnego nauczania. Aresztowano natomiast męża, który został rozstrzelany w KL Buchenwald.

W latach 50 XX w. pracowała ponownie jako nauczycielka w mieleckim Liceum im. Stanisława Konarskiego. Uczyła tam krótko, ponieważ przez swoje antymarksistowskie podejście i wyrażane sympatie do AK została szybko usunięta z tamtejszego szkolnictwa. Przedstawiciele komunistycznych władz zamykali jej drogę do rozwijania dalszej kariery blokując pracę w szkole czy kulturalnych organizacjach. Pracowała z dziećmi i młodzieżą, aż do podeszłego wieku. W latach 1947-1949 opiekowała się działalnością żeńskiego oddziału harcerek Państwowego Gimnazjum i Liceum w Dębicy, poszerzała Koło Przyjaciół Harcerstwa. Znana przede wszystkim jako autorka powieści historycznych dla dzieci i młodzieży takich jak „Bohaterski Staszek”, „Sokół Królewski”, „Straszne dziedzictwo”.Zmarła 4 marca 1957 roku w Dębicy, gdzie mieszkała od 1947 roku. Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym w Dębicy.* Część źródeł podaje datę urodzenia pisarki – 12 marca 1879 roku.[https://encyklopedia.pwn.pl/…/Szalay-Groele-Waleria…]

źródło: Armia Krajowa Dębica

Podziel się z innymi

Shares

Więcej informacji...

My i nasi partnerzy uzyskujemy dostęp i przechowujemy informacje na urządzeniu oraz przetwarzamy dane osobowe, takie jak unikalne identyfikatory i standardowe informacje wysyłane przez urządzenie czy dane przeglądania w celu wyboru oraz tworzenia profilu spersonalizowanych treści i reklam, pomiaru wydajności treści i reklam, a także rozwijania i ulepszania produktów. Za zgodą użytkownika my i nasi partnerzy możemy korzystać z precyzyjnych danych geolokalizacyjnych oraz identyfikację poprzez skanowanie urządzeń.

Kliknięcie w przycisk poniżej pozwala na wyrażenie zgody na przetwarzanie danych przez nas i naszych partnerów, zgodnie z opisem powyżej. Możesz również uzyskać dostęp do bardziej szczegółowych informacji i zmienić swoje preferencje zanim wyrazisz zgodę lub odmówisz jej wyrażenia. Niektóre rodzaje przetwarzania danych nie wymagają zgody użytkownika, ale masz prawo sprzeciwić się takiemu przetwarzaniu. Preferencje nie będą miały zastosowania do innych witryn posiadających zgodę globalną lub serwisową.